ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਲਗਨ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਹਾਣੀ ਬਣੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਅਜਨਾਲਾ ਦੇ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਡੰਕੀ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਨੇੜੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅਸਹਿਯ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਵਸੂਲਣ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੀ 36 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਸੂਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਡੰਕੀ ਰਾਹ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਫਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰਮ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ, ਸਹਾਰਾ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੱਦਬੰਦੀ, ਅਤੇ ਬੇਵਸ ਪੈਦਲ ਮਾਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਫਰ ਸਿਰਫ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਜਾਨ ਲਈ ਵੀ ਖਤਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ, ਘੱਟ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇਸੀ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਾ ਹੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਕੁੰਜੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ 104 ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਿਸਟਮ ਹਾਲੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਸਖ਼ਤ ਨੀਤੀਆਂ ਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੜਾਈ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਜੋਖਿਮ ਭਰੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਹਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਵੀ ਅਤਿ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਬਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਨਵੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡੰਕੀ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਇਹ ਖਤਰਨਾਕ ਰੁਝਾਨ ਸਿਰਫ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵੀ ਹਾਰ ਹੈ। ਹਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਮੌਤ ਸਾਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਗੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਧੋਖੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣਗੀਆਂ।